Wannes, 5 september 2008
Congo, Democratische Republiek v Kolwezi

Enkele realisaties

Hallo,

Na de intermezzo's rond de problemen hier in Katanga (problematiek van de artisanale mijnbouw, corruptie) zou ik bij deze terug wat dieper willen ingaan op mijn werk hier als NGO-cooperant bij Arderi, en meer bepaald op enkele resultaten die ik hier de voorbije 1,5 jaar heb bereikt. Voor diegenen die mijn nieuwsbrief onlangs al hebben gelezen is dit een herhaling.

Om even kort jullie geheugen op te frissen: sinds april 2007 werk ik als cooperant via Broederlijk Delen bij de locale ontwikkelingsorganisatie Arderi in Kolwezi, Democratische Republiek Congo. Het objectief van Arderi – voluit Association Régionale du Développement Rural Intégré oftewel Regionale Vereniging voor Geïntegreerde Plattelandsontwikkeling – is om een bijdrage te leveren aan de armoedebestrijding in en rond Kolwezi, en dit door de capaciteiten van locale gemeenschappen te versterken door middel van de begeleiding van hun inkomstengenererende activiteiten (voornamelijk kleinschalige landbouw). De kerngedachte in het werk van Arderi is het principe van de ‘auto – promotie’. Arderi helpt groepen mensen in de uitbouw van hun activiteiten, maar het initiatief zelf moet van de mensen zelf komen. Deze manier van werken geeft betere en meer duurzame resultaten op lange termijn.
Bij Arderi zijn we met z’n vijven. Jean Paul is de ‘secrétaire exécutif’, de verantwoordelijke van het bureau. Ovey is verantwoordelijk voor de opvolging van de activiteiten van de organisaties waarmee we samenwerken, en Thérèse is belast met de organisatie en structurering van deze organisaties. Sinds vorige week hebben we ook een nieuwe secretaris – Jean Paul – belast met financiën, administratie en logistiek. En dan heb je mij nog, de cooperant.

Mijn eerste kerntaak als cooperant bij Arderi is het versterken van de capaciteiten van de collega’s op vlak van beheer, administratie en milieu. Ten tweede werk ik ook mee aan de uitwerking en uitvoering van het actieplan van Arderi en probeer ik ook de opvolging en evaluatie te verbeteren. Als relatieve buitenstaander zie ik de zaken soms anders, en vanuit die positie kan ik ook raad geven om in samenspraak met de anderen bepaalde situaties te verbeteren. Tot zover de theorie: wat heb ik hier tot dusver al concreet bereikt?

Een eerste aspect waarop ik een verbeterende invloed heb kunnen uitoefenen is het ‘Actieplan’. Arderi voert zijn activiteiten uit op basis van een jaarplan. Dit plan was tot voorheen betrekkelijk onsamenhangend. Arderi wilde een oplossing bieden aan alle problemen in Kolwezi (en dat zijn er heel wat), met als gevolg dat de consistentie in de planning wat verloren ging. In december 2007 hebben we samen de jaarplanning voor 2008 opgesteld en zijn we erin geslaagd om de samenhang terug te brengen. De jaarplanning 2008 is opgesteld rond de kernoriëntatie ‘begeleiding van locale groepen rond hun inkomstengenererende activiteiten’, met ‘milieu’ en ‘informatie rond goed burgerschap’ (rond democratie, goed bestuur e.d.) als transversale thema’s. Ook inhoudelijk heb ik enkele verbeteringen aangebracht die de impact van de activiteiten van Arderi zullen vergroten. In plaats van enkel informatiesessies in Kolwezi te organiseren gaan we sinds dit jaar ook meer naar de groepen toe en organiseren we informatiesessies ‘op terrein’, dit om de ‘drempel’ te verlagen en om zo meer deelnemers te hebben en dus de impact van de informatiesessie te vergroten, terwijl tegelijkertijd de kost van de informatiesessies verminderd. Verder heb ik er ook voor gezorgd dat er in de jaarplanning van 2008 naast de activiteiten ook concrete, observeerbare indicatoren werden ingevoerd, om een goede opvolging en evaluatie mogelijk te maken.
Dit jaar heb ik ook een gestructureerde opvolging van de groepen waarmee we werken ingevoerd. Voorheen was er wel een soort opvolging: tijdens de terreinbezoeken werd er telkens wel gevraagd naar de problemen en de evolutie van de activiteiten, maar deze opvolging was niet gestructureerd en werd niet gedocumenteerd. Dit jaar hebben we in de planning specifieke opvolgingsbezoeken gepland, en heb ik ook een vragenlijst opgesteld die tijdens deze opvolging met de leden van elke groep wordt ingevuld. Dit alles maakt dus een gestructureerde opvolging mogelijk, hetgeen Arderi ook zal helpen om hun activiteiten meer resultaatgericht te maken bij de uitwerking van toekomstige actieplannen.

Een ander aspect van mijn taak als cooperant is de capaciteitsopbouw van het team van Arderi. Zo heb ik al interne informatiesessies gegeven in verband met het gebruik van computers en ook rond het beheer van natuurlijke rijkdommen, agroforestry en de gevaren van ontbossing. Binnenkort volgt er nog een sessie rond klimaatsverandering en de impact hiervan op ontwikkeling. Deze sessies versterken niet enkel de capaciteiten van de medewerkers van Arderi, maar de informatie wordt via terreinbezoeken en informatiesessies ook doorgegeven aan de leden van de groepen waarmee we samenwerken.

Om zijn activiteiten uit te breiden en minder afhankelijk te worden van enkel en alleen de financiële bijdrage van Broederlijk Delen, help ik Arderi ook bij de locale fondsenwerving. Sinds mijn aankomst heb ik al verscheidene contacten gehad met verschillende instanties ter plekke, zoals de MONUC (Missie van de VN in Congo), UNICEF, andere NGO’s en mijnbedrijven. Zo kunnen vanaf nu de werknemers van Arderi voor het werk indien nodig gebruik maken van het transportnetwerk van MONUC voor verplaatsingen binnen Congo. Voor financiële bijdragen zijn het echter vooral de mijnbedrijven die interessant kunnen zijn. Wat de samenwerking met mijnbedrijven betreft hebben we het standpunt ingenomen dat we als NGO – zaak per zaak bekijkend – kunnen samenwerken met mijnbedrijven, zolang dit in het belang is van de locale bevolking en zolang Arderi haar onafhankelijkheid en positie om kritiek te geven indien nodig, bewaart. Zo heb ik samen met mijn collega’s al verschillende projecten uitgewerkt die worden gefinancierd door enkele (internationale) mijnbedrijven, zoals de alfabetisering van een groep vrouwen en de opstarting van een kleinschalige boomkwekerij. Hierdoor wint niet enkel de doelgroep, maar ook Arderi wint hierdoor aan zichtbaarheid en naambekendheid, hetgeen de locale fondsenwerving in de toekomst nog zal vergemakkelijken.
Om in de toekomst niet meer afhankelijk te zijn van huurwoningen die jaar op jaar duurder worden in Kolwezi hebben we ook een project uitgewerkt voor de constructie van een eigen bureau. Dit project zal naar alle waarschijnlijkheid gefinancierd worden door de Spaanse NGO Manos Unidas. Verder zijn er beginnende contacten met IUCN Nederland voor de eventuele financiering van een herbebossingcampagne.

Dit laatste brengt me meteen bij de volgende realisatie: in het kader van het transversale thema ‘milieu’ heb ik dit voorjaar – met een helpend handje van enkele collega’s – als ‘test case’ een kleinschalige boomkwekerij geïnstalleerd vlak bij het bureau. De regio rond Kolwezi kent een zeer hoge ontbossinggraad, met problemen als verlengde droogtes en stofstormen tot gevolg. Dit motiveerde Arderi om actie te ondernemen en in de toekomst een herbebossingsprogramma uit te werken. In Kolwezi is er echter een totaal gebrek aan initiatief – privé noch van overheidswege – om plantmateriaal te kweken, dus zijn kleine boompjes hier simpelweg niet verkrijgbaar. De eerste stap naar een eventuele herbebossing toe is dus het zelf opkweken van het plantmateriaal. Tegelijkertijd is gedurende het laatste jaar de vraag – voornamelijk vanuit de mijnbedrijven – voor plantmateriaal erg toegenomen, hetgeen betekent dat er een relatief hoge prijs betaald wordt. Door het kweken van boompjes kan Arderi dus niet enkel bijdragen tot de herbebossing van de regio, maar kan op die manier ook een inkomstengenererende activiteit uitwerken, hetgeen dus ook zal bijdragen aan de financiële zelfstandigheid van Arderi.
Omdat het dus om een testcase ging zijn we klein begonnen met een relatief wijd gamma van soorten (om na te gaan welke soorten het beter doen dan anderen). Locaal (en zelfs nationaal) is er ook geen zaaigoed te krijgen, dus alle zaden moesten eigenhandig verzameld worden, hetgeen natuurlijk de mogelijkheden beperkte. Nu telt de boomkwekerij een tiental soorten en in totaal ongeveer 2000 plantjes. De soorten voor de geïnteresseerden: Melicia excelsa (inheemse soort, zeer gegeerd voor het maken van meubels e.d., en daardoor dus ook zeer zeldzaam geworden), Jacaranda mimosifolia en Senna spectabilis (voor ornamentele aanplantingen in tuinen en langs wegen), Leucena leucocephala en Tehprosia vogelii (snelgroeiende soorten voor agroforestry of hakhoutsystemen), en nog enkele andere soorten in kleinere hoeveelheden (maar dus geen Eucalyptus .

Natuurlijk liep de installatie van de boomkwekerij niet volledig van een leien dakje. Zo hadden we last van loslopende geiten, kippen en ander ongedierte, zodat we genoodzaakt werden een (dure) afsluiting te installeren. Een ander groot probleem is de watertoevoer. Tijdens het droogseizoen (dat 6 maanden duurt) moet er zeker om de twee dagen water worden gegeven. Maar de watertoevoer is heel onregelmatig en onvoorspelbaar (met wat geluk ‘krijgen’ we per dag ongeveer 1 uur lang water).
Om mijn ‘kennis van zaken’ na mijn vertrek niet verloren te laten gaan, heb ik een korte brochure van 20 pagina’s geschreven over het opzetten en onderhouden van een kleinschalige boomkwekerij. Deze brochure heb ik ook voorgesteld en uitgebreid besproken met mijn collega’s, zodanig dat ze in de toekomst ook zonder mij deze activiteit kunnen blijven verder zetten.

Zo, tot zover enkele van mijn ‘verwezenlijkingen’! Verder doe ik natuurlijk nog vele andere zaken zoals het uitvoeren van terreinbezoeken en het helpen bij het organiseren van informatiesessies. Daarenboven gaat er ook veel tijd naar het bureauwerk zoals de wekelijkse vergadering en de uitwerking van rapporten.

Groetjes,

Wannes

Naar Anneloes in Congo, Democratische Republiek v bellen kan nu wel heel goedkoop met HalloBuitenland.nl